You are currently viewing Ο λιθοβολισμός των Άγγλων στα Αγρίδια στις 21/01/1959

Ο λιθοβολισμός των Άγγλων στα Αγρίδια στις 21/01/1959

Του Ανδρέα Σοφοκλέους

Για τον λιθοβολισμό των Άγγλων στα Αγρίδια στις 21/01/1959 έχουν αναφερθεί ορισμένοι άλλοι συγχωριανοί, πλην όμως, είτε λόγω άγνοιας, είτε λόγω εξασθενημένης ή και επιλεκτικής μνήμης, δεδομένου ότι έχουν περάσει 63 χρόνια από τότε και αρκετοί από τους πρωταγωνιστές έχουν αποβιώσει, δεν κάνουν αναφορά στο σημαντικότερο γεγονός εξ αιτίας του οποίου έγινε ο λιθοβολισμός των Άγγλων εκείνη τη δραματική νύκτα!

Ως εκ τούτου, για να υπάρχει πλήρης εικόνα των διαδραματισθέντων και χάριν της ιστορικής αλήθειας, θεωρώ χρέος μου έναντι της μνήμης της μητέρας μου Καλλισθένης και του αδελφού μου Σοφοκλή που χάσαμε πρόσφατα, βασικών πρωταγωνιστών, να αναφερθώ στα δραματικά γεγονότα εκείνης της νύκτας ώστε να γίνουν γνωστά στους νεώτερους Αγριδιώτες, αλλά και στο Κυπριακό κοινό, όλα τα σημαντικά γεγονότα που προκάλεσαν τον λιθοβολισμό των Άγγλων!

Όπως είναι γνωστόν, αργά το απόγευμα εκείνης της μέρας και μόλις άρχισε να νυκτώνει, Άγγλοι στρατιώτες με τρία στρατιωτικά αυτοκίνητα κατέφθασαν πάνοπλοι στα Αγρίδια και εγκλώβησαν όλους τους άνδρες στο καφενείο του αείμνηστου θείου Χρίστου Κ. Βαλανίδη στο κέντρο του χωριού, ψάχνοντας να βρουν ποιοί ήταν οι μαθητές που θεάθηκαν μεταξύ Αγρού και Αγριδιών να κουβαλούν νάρκες (σύμφωνα με μαρτυρίες ήταν οι μαθητές του Γυμνασίου Αγρού Κωστάκης Λουκαϊδης – Κωσταρής και Κωστάκης Καμπουρίδης) τις οποίες εγκατέλειψαν και διέφυγαν Αγγλικής περιπόλου!

Δεδομένου ότι οι θαμώνες του καφενείου, στους οποίους βρισκόταν και ο αείμνηστος πατέρας μου Στυλιανός Σοφοκλέους, ο οποίος είχε απολυθεί λίγες μέρες πριν από τα κρατητήρια των Άγγλων στον Άγιο Λουκά Βαρωσίων, δεν ανταποκρίνονταν στις ερωτήσεις των Άγγλων, έβγαλαν έξω από το καφενείο έναν Αγριδιώτη και του ζήτησαν επιτακτικά να τους υποδείξει στο σπίτι του πιο μεγάλου μαθητή που πήγαινε στο Απεήτειο Γυμνάσιο Αγρού! Αυτός, υποκύπτοντας στην ασφυκτική πίεση των Άγγλων στρατιωτών, τους υπέδειξε το σπίτι του πατέρα μας Στυλιανού Σοφοκλέους, που ήταν ο αγροφύλακας του χωριού, το οποίο ήταν το τελευταίο σπίτι ψηλά στο απέναντι βουνό!

Αμέσως μετά οι πάνοπλοι Άγγλοι στρατιώτες, συνοδευόμενοι από τον Ελληνοκύπριο αστυνομικό που γνώριζε το σπίτι του αγροφύλακα πατέρα μας, ανέβηκαν το κατακόρυφο μονοπάτι και αφού έφτασαν στο σπίτι μας άρχισαν να κτυπούν δυνατά την εξώπορτα φωνάζοντας να τους ανοίξουμε και αφού μπήκαν μέσα όρμησαν στο τζάκι όπου καθόμασταν τα 8 αδέλφια με τη μητέρα μας και άρπαξαν τον μεγαλύτερο αδελφό μας Σοφοκλή, μαθητή της τρίτης Γυμνασίου, ηλικίας 15 ετών, και άρχισαν να κατηφορίζουν για να τον μεταφέρουν στα αυτοκίνητα τους! Η μητέρα μας Καλλισθένη αντέδρασε αμέσως και άρχισε να τρέχει πίσω από τους ‘Αγγλους στρατιώτες κλαίγοντας και φωνάζοντας δυνατά ότι έπιασαν το γιό της Σοφοκλή και στο πιο κάτω σπίτι όρμησε πάνω τους αρπάζοντας το Σοφοκλή από τα χέρια τους, βοηθούμενη και από τις άλλες γυναίκες της γειτονιάς που έτρεξαν σε βοήθεια της (τη θεία Κυριακού Χρ. Βαλανίδη με τις κόρες της Νίκη και Ελένη, την Ελένη Σάββα Νικολαϊδη και τις κόρες της Παναγιώτα και Στέλλα)!

Στο μεταξύ από τα κλάματα και τις κραυγές της μητέρας μας Καλλισθένης και των άλλων γυναικών, διαδόθηκε αστραπιαία σε όλο το χωριό η σύλληψη του Σοφοκλή από τους Άγγλους, οπότε δημιουργήθηκε ένα πανδαιμόνιο νυχτιάτικα και όλοι οι χωριανοί ήταν ανάστατοι! Από απένατι φώναζε ο Χρίστος Παπαθεοδούλου, πρώτος ξάδελφος της μάνας μας, ρωτώντας τί έγινε και μόλις έμαθε για τη σύλληψη του Σοφοκλή άρχισε να φωνάζει να κτυπηθούν οι Άγγλοι και με οδηγίες του άρχισε να κτυπά η καμπάνα της εκκλησίας με αποτέλεσμα να ξεχυθούν στους δρόμους όλοι οι Αγριδιώτες και με μπροστάρισες τις γυναίκες του χωριού κάθε ηλικίας έγινε ο γνωστός σε όλους λιθοβολισμός των Άγγλων στρατιωτών στα Αγρίδια!

Δεδομένου ότι οι υπόλοιπες λεπτομέρειες του λιθοβολισμού είναι γνωστές από άλλες περιγραφές Αγριδιωτών δεν κρίνεται σκόπιμη η επανάληψη τους και σκοπός της ιστορικής αυτής καταγραφής είναι η συμπλήρωση της όλης εικόνας των δραματικών γεγονότων εκείνης της νύκτας τα οποία θυμόμαστε έντονα όλη η οικογένεια και ιδιαίτερα τα μεγαλύτερα αδέλφια, καθ΄ότι εγώ ήμουν στην Πέμπτη Δημοτικού, ο αδελφός μου Κυριάκος στην Πρώτη τάξη Γυμνασίου και ο συλληφθείς αδελφός μας Σοφοκλής στην Τρίτη τάξη του Απεητείου Γυμνασίου Αγρού!

Ας σημειωθεί ότι οι Κυπριακές εφημερίδες τις επόμενες μέρες, αναφερόμενες στο λιθοβολισμό των Άγγλων στα Αγρίδια, έγραψαν για την ηρωϊδα μητέρα που όρμησε και άρπαξε το γιό της από τα χέρια των Άγγλων στρατιωτών, ενώ στο γεγονός της σύλληψης του Σοφοκλή, που ήταν η αιτία του λιθοβολισμού, αναφέρονται τόσο ο αγνωνιστής της ΕΟΚΑ Γιάννης Σπανός, όσο και ο Γιώργος Κ. Πετούσης σε σχτικά βιβλία τους!

Άλλωστε, αυτός ήταν και ο λόγος που η μητέρα μας Καλλισθένη είχε συλληφθεί από τις πρώτες γυναίκες στο κέρφιου που έκαναν οι Άγγλοι στα Αγρίδια την μεθεπόμενη μέρα του λιθοβολισμού και μεταφέρθηκε με τις άλλες Αγριδιώτισσες στο κρατητήριο του Αστυνομικού Σταθμού Αγρού, όπου ανακρίθηκε και παραπέμφθηκε σε δίκη μαζί με άλλες 14 Αγριδιώτισσες και 4 Αγριδιώτες! Επί του προκειμένου είναι σημαντική η μαρτυρία της πρεσβυτέρας Ιφιγένειας Ευαγγέλου Παπάνδρεα και άλλων συγκρατούμενων γυναικών για την μητέρα μας, η οποία, ως μεγαλύτερη σε ηλικία, έβαζε στην αγκαλιά της τις νεαρές τότε συγκρατούμενες της για να τις προστατεύσει από τυχόν παρενοχλήσεις των Άγγλων στρατιωτών στο κρατητήριο Αγρού!

Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός πως στην τελική τους απόφαση οι Άγγλοι δικαστές απάλλαξαν τη μητέρα μας από τη φυλάκιση λόγω του ότι ήταν πολύτεκνη και κατά τη διάρκεια των δικών μετέφερε μαζί της στην αίθουσα του δικαστηρίου τα δύο μικρότερα αδέλφια μας, τον Γιαννάκη 4 χρονών και τον Χριστάκη 2 χρονών, που χάσαμε πολύ πρόσφατα, ενώ την φροντίδα τους είχαν αναλάβει οι Λεμεσιανές συγγένισες Ουρανία Κυριάκου Πετούση και Αλεξάνδρα Σάββα Πετούση!

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να αναφέρω πως η από μέρους μου καταγραφή των πραγματικών γεγονότων του λιθοβολισμού των Άγγλων στο χωριό μας, έγινε χάριν της ιστορικής αλήθειας και αντί μνημοσύνου για τη μητέρα μας Καλλισθένη και τα αδέλφια μας Σοφοκλή και Χριστάκη Σοφοκλέους!