You are currently viewing Από τα δράματα του Αγώνα

Από τα δράματα του Αγώνα


Του Γιάννη Σπανού


(Προέδρου των Συνδέσμων Αγωνιστών ΕΟΚΑ)


Η αυλαία του Αυγούστου του 1956 έκλεισε μ’ ένα ακόμα αιματηρό δράμα της ελευθερίας. Όταν η είσοδος του παλιού Νοσοκομείου Λευκωσίας βάφτηκε με το αίμα δυο αγωνιστών της ΕΟΚΑ και ενός φαρμακοποιού και με τον τραυματισμό δυο παλληκαριών ορκισμένων στη λευτεριά της πατρίδας και την ένωσή της με τη μάνα Ελλάδα. Ήρωες του δράματος ο Κυριάκος Κολοκάσης και ο Ιωνάς Νικολάου, τραυματίες ο Σπύρος Κυριάκου κι ο Γιώργος Ταλιαδώρος κι ο Φαρμακοποιός Κούλης Κυριακίδης που το χέρι της τραγικής του μοίρας τον έσπρωξε στη σκηνή της μάχης του Νοσοκομείου το πρωϊ της 31ης Αυγούστου 1956.


Οι συνθήκες που μέσα στη δίνη τους ξετυλίχτηκε η τραγωδία ήταν σκληρές για όλο το νησί. Η σκιά του έκτακτου νόμου των Άγγλων βαριά. Κι η ποινή του θανάτου για όποιο κρατούσε όπλο ανελέητη, καταπίεζε τα στήθια του κόσμου μέρα- νύχτα, ενώ στα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης ήταν κλεισμένοι 3.362 αγωνιστές στις Φυλακές 1114, ενώ τα βουνά δρασκέλιζαν 300 αντάρτες. Τα γεγονότα άρχισαν από την προηγούμενη νύχτα όταν έφθασαν στο Γέρι, από τη Λευκωσία ο Παναγιώτης Κοτζιάς κι ο Ιωνάς Νικολάου για να μεταδώσουν την είδηση πως την άλλη μέρα οι Άγγλοι θα μετέφεραν τον κατάδικο Πολύκαρπο Γιωρκάτζη κι έπρεπε να αποτολμηθεί η απόδρασή του. Η πληροφορία απευθυνόταν στον Κυριάκο Κολοκάση και τον Σπύρο Κυριάκου της ομάδας «Γεράκι»που έμεναν στο καταφύγιο, ένα αλώνι.

Οι ίδιοι είχαν πρωταγωνιστήσει και την προηγούμενη βδομάδα στην απαγωγή του Αργύρη Καραδήμα κι ενός καταδίκου του κοινού ποινικού δικαίου.


Εξηγήθηκαν τα πράγματα και ρωτήθηκαν οι αγωνιστές του Γερίου αν μπορούσαν να λάβουν μέρος στη νέα απόπειρα. Κι οι δυο δέχτηκαν μετά χαράς. Όταν μάλιστα τους ελέχθη ότι οι συνθήκες θα ήταν δύσκολες γιατί στο Νοσοκομείο θα παρατάσσονταν πάνοπλοι Άγγλοι, ο Κυριάκος έσφιξε τις γροθιές και παρατήρησε: Και λοιπόν; Όπλα εκείνοι όπλα κι εμείς. Την ομάδα θ’ αποτελούσαν οι Κυριάκος, ο Ιωνάς κι ο Σπύρος με τρία περίστροφα, δυο «Γουέμπλευ» κι ένα «Σμιθ& Γουένσον» πεντάσφαιρο που έδωσε ο Παναγιώτης Αριστείδου, στέλεχος της Οργάνωσης, στον Κοτζιά. Και την επομένη πρωί ο Κοτζιάς με το «Φολκς Βάκγεν» V520 του Κούλη Σουγλίδη και τη Βερονόκη Λεωνίδου, κι ο Νεοπτόλεμος Λεφτής με την Ελένη Χριστοφορίδου συνοδούς, οδήγησαν τους αγωνιστές στο σπίτι του Στέλιου και της Μαρούλας Πιτσιλίδη, στον Άγιο Αντώνιο. Εκεί προσήλθαν κι ο Τομεάρχης Ανδρέας Τσιάρτας με πιστόλι «Ιθάκα», καινούργιο, αμερικάνικο, ο βοηθός του Νίκος Κόσης κι ο Νίκος Σαμψών που μόλις είδε το πιστόλι το άρπαξε, βεβαιώνοντας ότι ήξερε τον χειρισμό του. Προστέθηκε στην ομάδα. Οι τέσσερεις έκαναν τον Σταυρό τους και ξεκίνησαν στη μοιραία αποστολή με τα αυτοκίνητα που οδηγούσαν ο Λεφτής κι ο Κοτζιάς.


Έφτασαν στο Νοσοκομείο, διέσχισαν τους 50-60 Άγγλους στρατιώτες που περικύκλωναν την είσοδο και μπήκαν στην υποδοχή. Τους περίμενε ο Ταλιαδώρος. Πήραν θέσεις ο Σπύρος κι ο Σαμψών στη δεξιά πλευρά κι ο Κυριάκος με τον Ιωνά στην αριστερά. Η απόφαση ήταν ρητή. Θα ανέσυραν τα όπλα και θα πυροβολούσαν μόνο όταν ο Γιωρκάτζης κι η συνοδεία του, ένα Άγγλος με «στέρλινγκ» κι ένας άλλος Άγγλος με περίστροφο κι οι δυο Έλληνες δεσμοφύλακες, που ό ένας, ο Αργύρης, ήταν δεμένος με χειροπέδες με τον Γιωρκάτζη. Δέκα η ώρα και κάτι φάνηκε ο Γιωρκάτζης κι οι φρουροί να κατεβαίνουν από τη μαρμάρινη σκάλα. Περνούσαν δίπλα από τους ενεδρεύοντες, οπότε ο Σαμψών βιάστηκε και τράβηξε το πιστόλι, ο Άγγλος με το «στέρλινγκ» τον είδε και πάτησε τη σκανδάλη που άρχισε να πυροβολεί σε ριπή. Ο Κυριάκος τον πυροβόλησε, ο Άγγλος έπεσε νεκρός αλλά το δάκτυλό του πατούσε τη σκανδάλη. Χτυπήθηκαν ο Κυριάκος που πέθανε αμέσως κι ο Ιωνάς που αν και τραυματίας έτρεξε στην έξοδο πυροβολώντας μέχρι τελευταίας σφαίρας και το πέταξε κατάμουτρα στους στρατιώτες που πήραν θέσεις και πυροβολούσαν. Όταν είδαν ότι ο Ιωνάς ήταν πεσμένος στο δάπεδο έτρεξαν και τον σκότωσαν με τους υποκοπάνους των όπλων τους. Όπως μου είπε ο Τομεάρχης το πιστόλι «Ιθάκα» που κρατούσε ο Σαμψών ήταν πλήρες όταν το παρέλαβε. Η ασφάλεια ήταν ακόμα πάνω!… Ο Σπύρος τραυματίστηκε., έπεσε στο πάτωμα και σύρθηκε προς ένα δωμάτιο. Ζήτησε βοήθεια από ένα γιατρό που τον μετέφερε στο χειρουργείο. Στη σκηνή της μάχης κειτόταν νεκρός κι ο Κούλης Κυριακίδης, Φαρμακοποιός του Νοσοκομείου που βρέθηκε ανάμεσα στα πυρά.


Τα δυο αυτοκίνητα που ανέμεναν έφυγαν με τους επιζήσαντες αφού τέλειωσε η μάχη. Ο Γιωρκάτζης κατάφερε ν΄ απαλλαγεί από το βραχιόλι της χειροπέδης, πήδηξε από τους φράκτες και πήγε σε σπίτι ελληνικό. Ο οικοδεσπότης με τη σύζυγό του είπαν ότι θα πήγαιναν στη…Λάρνακα κι έφυγαν. Ο Γιωρκάτζης έστειλε την υπηρέτρια στης Λούλας Κοκκίνου που ανάλαβε αμέσως τη μετακίνηση του δραπέτη που κατάληξε στο σπίτι καταφύγιο της αγωνίστριας Δήμητρας Κουρσουμπά, αργότερα Γρηγόρη Γρηγορά. Εκεί περίμεναν κι ο Τσιάρτας με τον Κόση. Ο Τομεάρχης παρατήρησε στον Σαμψών: Είπες ότι ήξερες τη χρήση του πιστολιού. Η ασφάλεια είναι ανεβασμένη. Σφαίρα δεν έφυγε από τη θαλάμη…


Η 31 Αυγούστου ήταν μια ακόμα πένθιμη μέρα. Οι καμπάνες μετέδωσαν το θλιβερό μήνυμα του θανάτου των δυο ηρώων κι ο αγώνας της ΕΟΚΑ συνεχίστηκε με δράματα μέχρι που διακόπηκε από τις συμφωνίες Ζυρίχης Λονδίνου που έσυραν τον Λαό σε άπειρα δράματα και τάφους της ελευθερίας και των πόθων της δύστυχης πατρίδας μας. Ήταν η απαρχή μυρίων δεινών και εμφυλίων συγκρούσεων που κατέληξαν στη χουντική προδοσία και την κατοχή που παρατείνεται επί 48 χρόνια, δυστυχώς χωρίς αντίσταση. Το χρέος της απελευθέρωσης βαρύνει τους επιδόξους μνηστήρες της εξουσίας που οφείλουν να διακηρύξουν την απόφασή τους να αγωνιστούν για την απελευθέρωση της σκλάβας πατρίδας. Κι η απελευθέρωση δεν ξεφυτρώνει από το πουθενά ή την αποφυγή κατονόμασής της. Αλλά με εξοπλισμό και αγώνα. Και υπάρχει το πρότυπο του αγώνα. Η ορμή και το πάθος της ΕΟΚΑ. Και η αυτοθυσία των αγωνιζομένων…


Τον καιρό μας, το 1955,τα παλληκάρια φίλευαν με το θάνατο. Έκαναν το Σταυρό τους και ξεχύνονταν στις μάχες ψάλλοντας τα τροπάρια της λευτεριάς. Τότε δεν έτρεχαν στα αεροδρόμια να φύγουν. Οι κυβερνήσεις άλλαξαν τα πάτρια ήθη, περιφρόνησαν την παράδοση και το χρέος. Καιρός η ψυχή να επικοινωνήσει με την ιστορία. Να γονατίσει στους τάφους των νεκρών και ν’ ακούσει τις φωνές από τον άλλο κόσμο. Την Κραυγή του Γρηγόρη από το υπερπέραν που πνίγει την παράδοση της ιερής μας μνήμης στον επιδρομέα. Κι οι υποψήφιοι ηγέτες να κλείσουν τις βαρύγδουπες υποσχέσεις κι ας επανέλθουν στον δρόμο που λησμόνησε η πολιτική. Γιατί οι καιροί φεύγουν και δεν γυρίζουν πίσω…